W mediach społecznościowych krąży informacja, jakoby Włochy zakazały parom homoseksualnym posiadania dzieci. Jak dowiedział się lokalny portal poleca.to, ta wiadomość jest dużym uproszczeniem i wprowadza w błąd. Choć sytuacja prawna dotycząca rodzicielstwa jednopłciowego we Włoszech jest złożona, nie wprowadzono tam bezpośredniego zakazu wychowywania dzieci przez pary tej samej płci.
Doniesienia te wywołały burzę w sieci. Część komentujących wyrażała aprobatę dla rzekomej decyzji włoskiego rządu, mówiąc o „powrocie do normalności”. Inni zwracali uwagę na manipulację, wskazując, że zakaz dotyczy czegoś innego niż wychowywanie dzieci. Sprawdziliśmy, co faktycznie dzieje się we Włoszech w kwestii praw osób LGBT+ i rodzicielstwa.
Wspólne wychowywanie dzieci nie jest zakazane, ale utrudnione
Przekazy medialne dotyczące zakazu wychowywania dzieci przez pary jednopłciowe we Włoszech są znacznym zniekształceniem rzeczywistości prawnej. Nie istnieje prawo, które wprost zakazywałoby parom homoseksualnym adopcji i wychowywania dzieci. Włoski rząd ani parlament nie pracują nad takimi przepisami. Sytuacja jest jednak bardziej skomplikowana.
Od 2016 roku we Włoszech istnieją związki partnerskie dla osób tej samej płci, wprowadzone po orzeczeniu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Związki te nie są jednak równoznaczne z małżeństwem, a partnerzy nie mają automatycznego prawa do adopcji dzieci, które nie są spokrewnione z ich partnerem.
W przypadkach, gdy jedno z partnerów jest biologicznym rodzicem dziecka, sądy we Włoszech czasami zezwalają na adopcję przez drugiego partnera, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka. Pierwszy taki precedens miał miejsce w 2016 roku w Rzymie. Niedawny wyrok włoskiego Sądu Konstytucyjnego z maja 2025 roku pozwolił na wpisanie do aktu urodzenia dwóch matek biologicznego dziecka jednej z nich, co jest krokiem naprzód dla par lesbijskich, ale nie rozwiązuje problemu par męskich.
Zaostrzony zakaz surogacji, również dla par heteroseksualnych
Od 2004 roku we Włoszech obowiązuje zakaz surogacji, czyli macierzyństwa zastępczego, który dotyczy wszystkich par, niezależnie od orientacji seksualnej. W październiku 2024 roku przepisy te zostały zaostrzone. Obecnie karalne jest korzystanie z surogacji za granicą, nawet jeśli jest ona legalna w kraju, w którym została przeprowadzona. Grozi za to do dwóch lat więzienia i grzywna do miliona euro.
Warto zaznaczyć, że przed zaostrzeniem przepisów, to pary heteroseksualne stanowiły większość korzystających z surogatek za granicą. Premier Giorgia Meloni, znana z konserwatywnych poglądów, określiła surogację jako „symbol nieprawidłowego społeczeństwa”.
Kontekst dla mieszkańców Polski
Informacje dotyczące praw osób LGBT+ i ich możliwości rodzicielskich we Włoszech, podobnie jak w innych krajach europejskich, budzą duże zainteresowanie również w Polsce. Wiele osób śledzi te zmiany, zwłaszcza w kontekście dyskusji o prawach rodzin jednopłciowych w naszym kraju. Zrozumienie, jakie rozwiązania prawne funkcjonują u naszych zachodnich sąsiadów, pozwala na szerszą perspekcję w debacie publicznej.
Redakcja poleca.to donosi, że podobne wprowadzające w błąd informacje pojawiały się już wcześniej, dotyczące na przykład zakazu małżeństw homoseksualnych we Włoszech czy rzekomego zburzenia tęczowych schodów w jednym z włoskich miast.
